بارداری خارج از رحم زمانی اتفاق می افتد، كه تخمك بارور شده به جاى اتصال به رحم به جاهای دیگر مانند، لوله فالوپ و غیره وصل مى شود. اين در حالى است كه يك تخمك بارور شده نمى تواند در جاى ديگرى غير از رحم رشد كند. تحقیقات نشان می دهد، که احتمال دارد از هر 50 زن یک نفر دچار این عارضه شود.. بايد توجه داشت كه حاملگی خارج رحمی در صورت عدم درمان مى تواند يك مورد اورژانسى باشد. گفتنى است كه درمان سريع و به موقع اين عارضه مى تواند خطرات و عوارض ناشى از آن را كاهش دهد.
حاملگی خارج رحم چیست؟
حاملگی خارج از رحم زمانی اتفاق می افتد که تخمک بارور شده در جایی غیر از رحم زن کاشته شود. در یک بارداری طبیعی، زمانی که اسپرم تخمک را بارور می کند، لقاح حاصل از لوله فالوپ حرکت می کند و در نهایت در دیواره رحم لانه گزینی می کند. در حاملگی خارج از رحم، تخمک بارور شده در خارج از رحم رشد می کند. اکثریت قریب به اتفاق حاملگی های خارج از رحم بیش از 90 درصد، در لوله فالوپ رخ می دهد.
هنگامی که این اتفاق می افتد، با پیشرفت بارداری، می تواند باعث پارگی لوله فالوپ شود که می تواند باعث خونریزی داخلی تهدید کننده زندگی زن باشد.. در موارد نادر دیگر، حاملگی خارج از رحم را می توان در تخمدان، دهانه رحم یا جای دیگری در شکم رخ دهد.
علل و عوامل خطر باردارى خارج از رحم چیست؟
علت بارداری خارج رحمی هنوز مشخص نشده است، ولی بعضی از عوامل می تواند در ایجاد این عارضه نقش داشته باشد، مانند،
- التهاب و زخم لوله های فالوپ به دليل وضعیت پزشکی قبلی
- وجود عفونت یا سابقه جراحی قبلى
- وراثت یعنی اعضای خانواده مانند مادر یا خواهر این عارضه را تجربه کرده اند.
- حاملگی خارج از رحم قبلی
- عفونت مقاربتی
- بیماری التهابی لگن (PID)
- آندومتریوز، وضعیتی که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در خارج از رحم در حفره لگن رشد می کند.
- حاملگی با قرار دادن دستگاه IUD (دستگاه داخل رحمی جلوگیری از بارداری) اتفاق افتاد.
- سابقه مصرف سیگار
- سن بالاتر (بیش از 35 سال)
- استفاده از لقاح آزمایشگاهی IVF
- وجود ناهنجارى هاى ساختارى در لوله هاى فالوپ
- سابقه سقط جنين هاى متعدد
اما واقعیت این است: حدود 50 درصد از زنانی که حاملگی خارج از رحم دارند، عوامل خطر شناخته شده ای ندارند.
توصيه مى شود در صورت تجربه هر يك از موارد فوق قبل از اقدام به باردارى حتما با يك متخصص زنان و زايمان خوب مشورت كنيد تا وضعيت شما به طور دقيق مورد بررسى قرار گيرد.
علائم و نشانه هاى باردارى خارج از رحم چیست؟
در ابتدا، حاملگی خارج از رحم ممکن است مانند یک بارداری طبیعی باشد، با برخی از علائم و نشانههای معمول مانند پریود نشدن، سینههای متورم، حساس، حالت تهوع یا ناراحتی معده. علائم دیگر عبارتند از:
- خونریزی غیر طبیعی واژینال
- کمردرد
- درد خفیف در لگن یا شکم، یا
- گرفتگی خفیف در یک طرف لگن
از آنجایی که تشخیص علائم حاملگی معمولی یا خارج از رحم ممکن است دشوار باشد، مهم است که هر گونه خونریزی غیرطبیعی یا درد لگن را فوراً به متخصص زنان و زایمان گزارش دهید.
با رشد و پیشرفت یک حاملگی خارج رحمی که گاهی اوقات حاملگی لوله ای نامیده می شود، علائم جدی تری ممکن است ایجاد شود. این ممکن است شامل درد ناگهانی و شدید در لگن یا شکم باشد. درد شانه؛ یا ضعف، سرگیجه یا غش. علائم شدید می تواند نشانه ی پارگی لوله فالوپ باشد، که می تواند باعث خونریزی داخلی شود.
در صورت مشاهده هر كدام از اين علائم توصيه مى شود در اولين فرصت به پزشک متخصص زنان مراجعه كنيد تا فوريت هاى درمانى براى شما انجام شود.
چگونه حاملگی خارج رحم تشخیص داده می شود؟
اگر پزشک متخصص زنان شما مشکوک به حاملگی خارج رحمی باشد، از ترکیبی از آزمایش خون و سونوگرافی برای تشخیص استفاده می کند. احتمالاً یک آزمایش بارداری خواهید داشت که میزان گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) را در خون شما اندازه گیری می کند. در حاملگی خارج از رحم، سطح hCG خون معمولاً کمتر از حاملگی در حال رشد طبیعی است و پس از لانه گزینی با سرعت کمتر از حد طبیعی افزایش می یابد. به همین دلیل است که hCG معمولا بیش از یک بار اندازه گیری می شود.
در عین حال، سونوگرافی از قسمت تحتانی شکم می تواند محل جنین کاشته شده را پیدا کند و تعیین کند که آیا داخل رحم است یا خارج از آن.
درمان باردارى خارج از رحم
باردارى خارج رحمی براى مادر با خطراتى همراه است. علاوه بر اين جنين نيز قادر به پيشرفت و رشد نيست. بنابراين لازم است تا براى حفظ سلامت مادر جنين در اولين فرصت از شكم مادر خارج شود. به طور كلى گزينه هاى درمانى بسته به محل باردارى خارج از رحم و ميزان پيشرفت آن متفاوت است.
دارو درمانى
يكى از درمان هاى این عارضه مصرف برخى داروها است كه در صورت اثر كردن منجر به علائمى مانند سفط جنين مى شوند. اين داروها رشد سلول هاى خارج از رحم را متوقف مى كنند. گفتنى است كه اين دارو به صورت تزريقى مصرف مى شود و فرد بعد از گذشت چند ماه از مصرف اين دارو ها مى تواند تحت نظر پزشك مجدداً اقدام به باردارى كند.
عمل جراحی
اگر درمان دارویی موثر نباشد یا زن نتواند دارو مصرف کند، یا اگر حاملگی خارج رحمی لوله فالوپ را پاره کرده باشد، ممکن است از جراحی برای برداشتن حاملگی خارج از رحم استفاده شود. جراحی معمولاً به روش لاپاراسکوپی انجام میشود: ابزارهای جراحی کوچک از طریق برشهای کوچک وارد بدن میشوند و حاملگی خارج از رحم برداشته میشود.
چه حاملگی خارج از رحم شما با دارو درمان شده باشد یا با جراحی، این احتمال وجود دارد که تا چند هفته در حین بهبودی احساس خستگی کنید. همچنین ممکن است در شکم خود احساس ناراحتی یا درد کنید.
کلام اخر
چشم انداز طولانی مدت بعد از تجربه يك بارداری خارج از رحم بستگی به این موضوع دارد که آیا این عارضه منجر به آسيب جسمى شده است يا خير. اگر هر دو لوله فالوپ سالم باشند و يا حتى فقط يكى از آنها آسيب نديده باشد تخمك مى تواند به طور طبيعى بارور شود. در صورتى كه گمان مى كنيد دچار باردارى خارج رحمی هستيد سريعاً به پزشك متخصص زنان در ونک مراجعه كنيد. از آنجايى كه باردارى خارج از رحم را نمى توان از طريق معاينه فيزيكى تشخيص داد انجام سونوگرفى و ازمایش خون لازم است.